Γράφει η Σουζάνα Παπαφάγου κλινική και αναπτυξιακή ψυχολόγος MSc, ομαδική αναλύτρια και ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεύτρια για το βιβλίο της Κατρίνας Τσάνταλη, Φύλλα σαν πεταλούδες
Συχνά οι ενήλικες αναρωτιόμαστε πώς θα βοηθήσουμε ένα παιδί να ενταχθεί σε μια ομάδα. Πολύ πιο σπάνια αναρωτιόμαστε αν η ίδια η ομάδα έχει μάθει να χωρά το παιδί. Αυτή είναι, κατά τη γνώμη μου, η βαθύτερη δύναμη αυτού του βιβλίου. Με μια πρώτη ανάγνωση μοιάζει να αφηγείται την ιστορία ενός παιδιού που βιώνει τον κόσμο διαφορετικά. Ενός παιδιού που μπορεί να θυμίσει το ντροπαλό παιδί της τάξης, το παιδί που χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να δείξει εμπιστοσύνη, το ιδιαίτερα ευαίσθητο παιδί ή ένα παιδί με νευροαναπτυξιακές ιδιαιτερότητες.

Όμως, αν σταθούμε μόνο στη διαφορετικότητα του Νέλου, θα έχουμε χάσει το πιο ουσιαστικό μήνυμα της ιστορίας. Γιατί αυτό το βιβλίο δεν μιλά μόνο για τον Νέλο – μιλά και για την Άννα. Η Άννα δεν πλησιάζει τον Νέλο για να τον αλλάξει. Δεν προσπαθεί να τον πείσει να παίξει όπως παίζουν οι άλλοι, δεν τον λυπάται ούτε τον αντιμετωπίζει ως πρόβλημα που πρέπει να λυθεί. Κάθεται δίπλα του. Αποδέχεται το παιχνίδι που γεννιέται από τη δική του φαντασία. Εκεί ακριβώς γεννιέται η σχέση.
Ως αναπτυξιακή ψυχολόγος, δεν μπορώ να μη δω σε αυτή τη σκηνή μια από τις σημαντικότερες αρχές της θεωρίας του δεσμού. Η ασφαλής σχέση δεν δημιουργείται όταν πιέζουμε τον άλλον να προσαρμοστεί στον δικό μας τρόπο. Δημιουργείται όταν διατηρούμε μέσα μας τον ψυχικό χώρο που θα φιλοξενήσει και τον τρόπο του άλλου.
Αυτός ο ψυχικός χώρος δεν είναι αυτονόητος – κατακτάται.

Η Άννα δεν γεννήθηκε γνωρίζοντας τι σημαίνει συμπερίληψη. Η ικανότητά της να πλησιάζει χωρίς να εισβάλλει είναι πιθανό να δηλώνει πως η ίδια γνώρισε περιβάλλοντα όπου η ίδια έγινε αποδεκτή με τον δικό της ρυθμό, οπότε έχει περισσότερες πιθανότητες να προσφέρει την ίδια εμπειρία στους άλλους. Οι τρόποι με τους οποίους σχετίστηκαν οι σημαντικοί φροντιστές μαζί μας, γίνονται σταδιακά οι τρόποι με τους οποίους σχετιζόμαστε και με τους ανθρώπους που θα μπουν στη ζωή μας.
Το ίδιο ισχύει και για τον Νέλο. Παρά τις εμπειρίες απόρριψης που βιώνει από τους συνομηλίκους του, δεν παύει να διατηρεί την ικανότητα να εμπιστεύεται. Όταν η Άννα του προσφέρει έναν ασφαλή χώρο, εκείνος βρίσκει το θάρρος να την καλέσει στον δικό του κόσμο. Της δείχνει τα φύλλα, τις μπογιές, τα σύννεφα. Δεν εγκαταλείπει τη μοναδικότητά του για να αποκτήσει μια φίλη. Αντίθετα, η φιλία γεννιέται ακριβώς επειδή μπορεί να παραμείνει ο εαυτός του.
Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η μεγαλύτερη παιδαγωγική αξία του βιβλίου. Δεν μας καλεί μόνο να υποστηρίξουμε τα παιδιά που δυσκολεύονται να ανήκουν. Μας καλεί να μεγαλώσουμε παιδιά που θα ξέρουν να κάνουν χώρο. Να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν θα μετρούν τη δύναμή τους από το πόσο δημοφιλή είναι, αλλά από το πόσους ανθρώπους, ακόμα και διαφορετικούς από εκείνα, μπορούν να χωρέσουν στον κύκλο τους. Γιατί η συμπερίληψη δεν είναι μια πράξη ευγένειας. Δεν είναι ένας κοινωνικός κανόνας ή μια σχολική οδηγία. Είναι μια ψυχική λειτουργία.

Καθώς διάβαζα το βιβλίο, θυμήθηκα πως από τότε που η κόρη μου ξεκίνησε να συναναστρέφεται πιο συνειδητά με άλλα παιδάκια και την παρατηρούσα, στριφογύριζε στο μυαλό μου η σκέψη όχι μόνο αν θα συναντήσει κάποτε ένα παιδί όπως η Άννα όταν δυσκολευτεί αλλά κυρίως αν μεγαλώνω ένα παιδί που θα μπορεί να γίνει η Άννα για κάποιον άλλο. Που θα παρατηρήσει εκείνον που έμεινε μόνος. Που θα ξέρει ότι η σχέση δεν ξεκινά όταν ο άλλος γίνει σαν εμάς, αλλά όταν εμείς μεγαλώσουμε αρκετά ώστε να χωρά και εκείνος μέσα μας, χωρίς φυσικά να στερούμε τον χώρο και από εμάς.
Και ως κάτοικος αυτού του πλανήτη, πιστεύω πως αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας: να μεγαλώσουμε όχι μόνο παιδιά που νιώθουν ότι ανήκουν, αλλά κυρίως παιδιά που θα γίνουν ενήλικες ικανοί να δημιουργούν κοινότητες στις οποίες κανείς δεν θα χρειάζεται να μικρύνει τον εαυτό του για να βρει μια θέση. Είμαι πεπεισμένη πια πως το αληθινό νόημα της κοινωνικοποίησης δεν είναι να μάθουμε στα παιδιά πώς να χωράνε σε ένα σύστημα που ομογενοποιεί αλλά να τα εμπνεύσουμε ώστε να συνδέονται με τους άλλους γύρω τους παραμένοντας το καθένα ο εαυτός του.
Φύλλα σαν πεταλούδες
Σε εικονογράφηση του Γιάννη Σκουλούδη
Ο Νέλος αγαπά την ησυχία και δυσκολεύεται να πλησιάσει τα άλλα ζωάκια. Συχνά νιώθει πως δεν χωρά στον κόσμο τους. Ώσπου ένα απλό «Γεια!» και μια γενναία πρόσκληση για παιχνίδι θα αλλάξουν τα πάντα. Άλλωστε, τα σύννεφα κρύβουν αμέτρητες ιστορίες και τα φύλλα, με λίγη φαντασία, μεταμορφώνονται σε πολύχρωμες πεταλούδες…
Μια τρυφερή ιστορία για τη διαφορετικότητα, τη φιλία και την αποδοχή. Γιατί, όταν κοιτάζουμε με την καρδιά, ανακαλύπτουμε πως δεν υπάρχει ένας σωστός τρόπος να βλέπεις τον κόσμο – υπάρχουν μόνο διαφορετικοί, μοναδικοί τρόποι να τον ομορφαίνεις.
Ανακαλύψτε όλα τα βιβλία της Κατρίνας Τσάνταλη από τις εκδόσεις μας!

















