Η απόφαση να αναζητήσετε επαγγελματική αξιολόγηση για ένα παιδί είναι σημαντική για κάθε γονέα. Οι περισσότεροι γονείς φτάνουν σε αυτό το σημείο καμπής όταν συνειδητοποιούν ότι τα προβλήματα του παιδιού τους υπερβαίνουν τις δυνατότητες επίλυσης μέσω οικογενειακών και σχολικών πόρων και όταν ο εκνευρισμός τους στην προσπάθειά τους να βοηθήσουν και να λάβουν βοήθεια φτάσει στο αποκορύφωμά του. Κατά συνέπεια, πολλοί γονείς που κάνουν αυτό το πρώτο ισχνό βήμα προς τη λήψη βοήθειας αισθάνονται ήδη καταβεβλημένοι.
Πότε να εξετάσετε το ενδεχόμενο επαγγελματικής αξιολόγησης
Πολλοί γονείς παρατηρούν από μόνοι τους κατά τη διάρκεια της προσχολικής ηλικίας ότι το παιδί τους μοιάζει να συμπεριφέρεται διαφορετικά από τα άλλα παιδιά. Δύσκολα αγνοεί κανείς την υπερβολική ενεργητικότητα, την έλλειψη προσοχής και ελέγχου των συναισθημάτων, την επιθετικότητα, την ευερεθιστότητα και άλλα συμπτώματα. Μερικές φορές είναι επίσης προφανές ότι οι δοκιμασμένες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση των πιο τυπικών επιπέδων διαταραγμένης και ιδιοσυγκρασιακής συμπεριφοράς άλλων παιδιών δεν έχουν μεγάλο αντίκτυπο σε αυτό το πιο σοβαρά ανεξέλεγκτο παιδί. Συχνά, όταν αυτοί οι δύο παράγοντες συγκλίνουν και οι γονείς αντιλαμβάνονται τη διαρκή ανάγκη του παιδιού τους για βοήθεια περισσότερο από ό,τι άλλα παιδιά, συμπεραίνουν ότι κάτι δεν πάει καλά.
Σε πολλές άλλες περιπτώσεις, τα προβλήματα του παιδιού επισημαίνονται από μέλη του προσωπικού του σχολείου. Οι γονείς συχνά μαθαίνουν ότι το παιδί τους συμπεριφέρεται διαφορετικά και διασπαστικά πριν πάει στο νηπιαγωγείο, από το προσωπικό του παιδικού σταθμού. Ενίοτε, όμως, οι νηπιαγωγοί δεν αναφέρουν τίποτε, οπότε οι γονείς, που ενδεχομένως έχουν κάποιες υποψίες, δεν αναζητούν άμεση βοήθεια. Στην πραγματικότητα, η συντριπτική πλειοψηφία των γονέων μαθαίνει ότι το παιδί τους έχει πρόβλημα συμπεριφοράς που χρήζει προσοχής όταν μπει στο επίσημο σχολικό περιβάλλον, συνήθως κατά τη διάρκεια του πρώτου ή των δύο πρώτων ετών. Στο πιο απαιτητικό περιβάλλον των πρώτων τάξεων του δημοτικού, είναι αδύνατον να παραβλέψει κανείς ένα παιδί που δεν μπορεί να καθίσει ακίνητο ή να κάνει ησυχία όταν χρειάζεται, να ακολουθήσει κανόνες και να επιδείξει την κατάλληλη για την ηλικία του αυτορρύθμιση. Σε μια μικρή αλλά σημαντική μειοψηφία των περιπτώσεων, το παιδί φοιτά αρκετά χρόνια στο σχολείο χωρίς οι γονείς να ζητήσουν ή να τους προταθεί επαγγελματική βοήθεια για τη ΔΕΠΥ του παιδιού τους. Κάποια στιγμή, οι γονείς βλέπουν στα μέσα ενημέρωσης ρεπορτάζ σχετικά με παιδιά με ΔΕΠΥ και αυτό τους δίνει το έναυσμα να αναγνωρίσουν ότι το δικό τους παιδί μπορεί κάλλιστα να πάσχει από αυτή τη διαταραχή. Συχνά οι γονείς τηλεφωνούν σε μια κλινική ΔΕΠΥ αφού δουν ή ακούσουν έναν ειδικό σε μια τηλεοπτική ή ραδιοφωνική εκπομπή, ή αφού διαβάσουν ένα άρθρο, και ζητούν απεγνωσμένα βοήθεια τώρα που επιτέλους έχουν μια ιδέα για το τι μπορεί να συμβαίνει με το παιδί τους.
Σε όποιο σημείο της ζωής του παιδιού τους και αν αρχίσουν οι γονείς να υποπτεύονται κάποιο αναπτυξιακό πρόβλημα, είναι πιθανό να το εκμυστηρευτούν πρώτα σε φίλους ή συγγενείς. Μπορεί επίσης να κάνουν μια βόλτα στη βιβλιοθήκη ή στο βιβλιοπωλείο για να προμηθευτούν το πιο πρόσφατο βιβλίο σχετικά με την ανάπτυξη των παιδιών ή να κάνουν μια αναζήτηση στο διαδίκτυο, συνήθως στο Google, για να δουν τι μπορούν να μάθουν μόνοι τους. Αναπόφευκτα, μαθαίνουν πολλούς λαϊκούς μύθους γύρω από τη ΔΕΠΥ. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις πληροφορίες στο διαδίκτυο, όπου τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές η αναζήτηση «ΔΕΠΥ» στο Google παρέχει 107 εκατομμύρια αποτελέσματα, πολλά από τα οποία έχουν παλιές, εμπορικά στοχευμένες ή μεροληπτικές πληροφορίες. Οι γονείς μπορεί να προσπαθήσουν να μειώσουν την πρόσληψη ζάχαρης από το παιδί, να χρησιμοποιήσουν συμπληρώματα υγιεινής διατροφής, να το εξετάσουν για τυχόν αλλεργίες, να μειώσουν τον χρόνο που περνάει στην τηλεόραση ή το κινητό, ή να ασκήσουν αυστηρότερη πειθαρχία – όλα χωρίς αποτέλεσμα.
Αν είναι τυχεροί, πέφτουν πάνω σε ένα κατατοπιστικό, τεκμηριωμένο άρθρο ή βίντεο για τη ΔΕΠΥ, σε έναν ιστότοπο όπως www.chadd.org, www. WebMD.com ή www.ADHDlectures.com, ή στο YouTube (όπου μπορεί κανείς να βρει και κάποιες από τις διαλέξεις μου) και τυχαίνει να βρουν έναν οξυδερκή δάσκαλο προσχολικής ή πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που αναγνωρίζει τα σημάδια της ΔΕΠΥ. Ως αποτέλεσμα, οι γονείς αυτοί αναζητούν τη συμβουλή του οικογενειακού τους γιατρού, ο οποίος μπορεί να αναγνωρίσει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της διαταραχής και να διαγνώσει τη ΔΕΠΥ. Συχνότερα, ο γιατρός υποψιάζεται ότι το παιδί μπορεί να έχει ΔΕΠΥ και το παραπέμπει σε άλλους επαγγελματίες της κοινότητας –παιδοψυχολόγους ή ψυχιάτρους, αναπτυξιακούς παιδιάτρους ή παιδονευρολόγους–, οι οποίοι ενδεχομένως είναι πιο ειδικοί στην αξιολόγηση και τη διάγνωση της διαταραχής. Σε περιπτώσεις παιδιών σχολικής ηλικίας που παρουσιάζουν σημαντικά προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο αλλά και στο σπίτι, ο γιατρός μπορεί επίσης να προτείνει στους γονείς να υποβάλουν αίτηση για σχολική αξιολόγηση, προκειμένου να διαπιστωθεί αν το παιδί χρήζει ειδικής αγωγής.
Αν υποψιάζεστε ότι το παιδί σας έχει ένα πρόβλημα που μπορεί να είναι ΔΕΠΥ, μην το αγνοήσετε με την ελπίδα ότι θα εξαφανιστεί. Εξετάστε το ενδεχόμενο να ζητήσετε επαγγελματική αξιολόγηση όταν υπάρχει οποιαδήποτε από τις ακόλουθες συνθήκες:
- Για τουλάχιστον 6 μήνες το παιδί παρουσιάζει κινητικότητα, έλλειψη προσοχής και παρορμητικότητα πολύ εντονότερα από τους συνομηλίκους του.
- Εδώ και τουλάχιστον μερικούς μήνες άλλοι γονείς σάς λένε ότι το παιδί σας έχει πολύ χειρότερο αυτοέλεγχο από το φυσιολογικό ή ότι είναι πολύ πιο δραστήριο, παρορμητικό, απρόσεκτο και απλά δεν έχει τον απαραίτητο αυτοέλεγχο όταν βρίσκεται με άλλα παιδιά.
- Απαιτείται πολύ περισσότερος χρόνος και ενέργεια για να διαχειριστείτε και να κρατήσετε το παιδί ασφαλές και μακριά από προβλήματα σε σύγκριση με άλλους γονείς.
- Άλλα παιδιά δεν θέλουν να παίζουν με το παιδί σας και το αποφεύγουν λόγω υπερβολικά δραστήριας, παρορμητικής, συναισθηματικά ευερέθιστης ή επιθετικής συμπεριφοράς.
- Κάποιο μέλος του προσωπικού του παιδικού σταθμού ή κάποιος δάσκαλος του σχολείου σάς έχει ενημερώσει ότι το παιδί σας αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα συμπεριφοράς εδώ και αρκετούς μήνες.
- Χάνετε συχνά την ψυχραιμία σας με το παιδί –αισθάνεστε ότι είστε στα πρόθυρα να ασκήσετε υπερβολική σωματική πειθαρχία ή ότι μπορεί ακόμη και να βλάψετε το παιδί– ή νιώθετε μεγάλη κόπωση, εξάντληση ή ακόμα και κατάθλιψη ως συνέπεια της διαχείρισης και ανατροφής αυτού του παιδιού.
Το βιβλίο Πάρε τη ΔΕΠΥ στα χέρια σου από τον διακεκριμένο νευροψυχολόγο Russell A. Barkley, PhD, ABPP, ABCN απαντάει σε όλα και αποτελεί ένα πολύτιμο βοήθημα για τους γονείς παρέχει τις επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες που χρειάζεται για τη διαχείριση της ΔΕΠΥ και τη θεραπεία της.
Σε αυτό το βιβλίο θα βρείτε πολλά από όσα πρέπει να γνωρίζετε για τη ΔΕΠΥ και για τις ειδικές αλλαγές που θα πρέπει να κάνετε στη ζωή σας και στη ζωή του παιδιού σας ώστε να το αναθρέψετε να γίνει ένας ισορροπημένος ενήλικας. Σε όλο το βιβλίο οι πληροφορίες αυτές παρουσιάζονται με στόχο να σας διδάξουν την επιτελική γονεϊκότητα1 , την επιστημονική έρευνα και τη δράση που βασίζεται σε αρχές.
Ειδικά σχεδιασμένο για παιδιά ηλικίας 6 έως 18 ετών, προσφέρει ενθάρρυνση, καθοδήγηση και πολλές πρακτικές συμβουλές για:
• Να κατανοήσετε τα συμπτώματα του παιδιού σας και να λάβετε μια ακριβή διάγνωση.
• Να συνεργαστείτε με το σχολείο και τους επαγγελματίες υγείας για να έχετε την απαραίτητη υποστήριξη.
• Να εφαρμόσετε ένα επιτυχημένο σχέδιο διαχείρισης συμπεριφοράς οκτώ βημάτων.
• Να ενισχύσετε τις ακαδημαϊκές και κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού σας.
Ενημερωμένο με τις τρέχουσες έρευνες και επιστημονικές πηγές, η έκδοση αυτή περιλαμβάνει τα πιο πρόσφατα στοιχεία για τις φαρμακευτικές αγωγές και για τις αιτίες που προκαλούν (αλλά κι αυτές που δεν προκαλούν) ΔΕΠΥ.
