Η λέσχη ανάγνωσης των εκδόσεων Διόπτρα ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025 με την επιθυμία να έρθουμε σε επαφή με σύγχρονα λογοτεχνικά κείμενα ποικίλου περιεχομένου. Το βιβλίο για τον Δεκέμβριο 2025 ήταν Η Χρονιά που Μιλήσαμε με τη Θάλασσα του Andrés Montero –στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις μας–, ένα λυρικό μυθιστόρημα για τη μνήμη, την αδελφική αγάπη, τον θάνατο και την προφορική παράδοση της Χιλής, σε μετάφραση της Μαρίας Παλαιολόγου. Με αφορμή τη συζήτησή μας, επικοινωνήσαμε με τον συγγραφέα, ο οποίος απάντησε με χαρά στις ερωτήσεις μας.
Για σήμερα, λοιπόν, η Διόπτρα διαβάζει Διόπτρα:
Στο βιβλίο σας Η Χρονιά που Μιλήσαμε με τη Θάλασσα παρακολουθούμε την ιστορία δύο αδελφών, του ενός που μένει στο νησί, του άλλου που φεύγει κι επιστρέφει. Έχετε δηλώσει πως είστε ανήσυχο πνεύμα και αναζητάτε συνεχώς νέες περιπέτειες. Σας ανησυχεί η στιγμή μιας μελλοντικής αποτίμησης, όπως έκανε ο Χερόνιμο; Πώς θα θέλατε να αντικρίσετε το παρελθόν σας;
Όταν έρθει η στιγμή να κοιτάξω πίσω στο παρελθόν, θα ήθελα να μπορώ να πω ότι διέσχισα τον κόσμο με όλες μου τις αισθήσεις σε εγρήγορση. Ότι δεν άφησα ευκαιρίες να χαθούν ή, αν τις άφησα, ότι το έκανα ύστερα από σοβαρή σκέψη. Πιστεύω πως αυτό θα μου επέτρεπε να φύγω από τη ζωή γαλήνιος. Ερχόμαστε στον κόσμο μόνο μία φορά· γι’ αυτό πάντοτε επιδίωκα να περνώ τον χρόνο μου κάνοντας όσα αγαπώ και όσα με κάνουν ευτυχισμένο. Ελπίζω, λοιπόν, σε μια μελλοντική αξιολόγηση, το παρελθόν να μου επιστρέψει αυτή την αίσθηση της ευτυχίας.
Σχολιάζετε διακριτικά τη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα της Χιλής. Η πολιτική και η Ιστορία εντάσσονται συστηματικά στις αφηγήσεις και στα βιβλία σας; Θα γράφατε ποτέ ένα μυθιστόρημα για την ιστορία της Χιλής όπως όμως θα την αφηγούνταν ένας προφορικός αφηγητής;
Η πολιτική και η Ιστορία εμφανίζονται σε όλα ή σχεδόν σε όλα τα βιβλία μου, αλλά λειτουργούν ως υπόβαθρο. Δεν με ενδιαφέρει να τις σχολιάζω άμεσα, όσο να προσφέρουν ένα πλαίσιο κίνησης και σκέψης στους χαρακτήρες. Παρ’ όλα αυτά, θεωρώ ότι το μυθιστόρημά μου Taguada συνιστά αυτό ακριβώς: μια ιστορία της Χιλής ειπωμένη με τον τρόπο της προφορικής αφήγησης. Δυστυχώς, είναι τόσο βαθιά χιλιανή που έχει ελάχιστες πιθανότητες να μεταφραστεί (γέλια).
Πρέπει, ωστόσο, να σημειώσω ότι σε άλλες χώρες –και ιδιαίτερα στην Ελλάδα– εκπλήσσει το γεγονός ότι δεν αναφέρομαι άμεσα στη δικτατορία του Πινοσέτ. Νομίζω πως αυτό συμβαίνει επειδή πρόκειται για την πιο γνωστή περίοδο της χιλιανής ιστορίας διεθνώς και συχνά αναμένεται από έναν Χιλιανό συγγραφέα να το πραγματεύεται. Υπάρχουν σημαντικοί συγγραφείς στη Χιλή που έζησαν εκείνη την περίοδο και την αποτυπώνουν στο έργο τους, όπως η Nona Fernández ή ο Alejandro Zambra. Ωστόσο, δεν πιστεύω ότι αυτή είναι η μοναδική ιστορία που αξίζει να ειπωθεί. Η αθέατη ιστορία μιας χώρας –τα έθιμα, οι θρύλοι, η προφορική παράδοσή της– μου φαίνεται εξίσου σημαντική με την προβεβλημένη πολιτική ιστορία.
Ο έρωτας λειτουργεί περιφερειακά στο βιβλίο σας. Κινητοποιεί και σημαδεύει τους ήρωές σας, ωστόσο το ρομαντικό στοιχείο δεν πρωταγωνιστεί. Πρόκειται για συνειδητή επιλογή;
Ναι, πρόκειται για συνειδητή επιλογή, διότι η ισχυρότερη μορφή αγάπης δεν είναι η ετεροφυλοφιλική ρομαντική αγάπη αλλά η αδελφική. Αν έδινα μεγαλύτερη έμφαση στη σχέση της Μιλένα με τον Χουλιάν ή με τον Χερόνιμο, αυτό θα αποδυνάμωνε την άλλη μορφή αγάπης που με ενδιέφερε πρωτίστως να αναδείξω.
Ποια είναι η θέση του ιθαγενούς, προ-κολομβιανού στοιχείου της χώρας σας στο παρόν βιβλίο αλλά και σε άλλες ιστορίες σας;
Το ιθαγενές, προ-κολομβιανό στοιχείο έχει ιδιαίτερη σημασία, κυρίως ως προς την κοσμοθεωρία και τη μυθολογία του. Πρόκειται για τους αρχαιότερους κατοίκους αυτής της χώρας που γνωρίζουμε. Ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται το τοπίο, καθώς και η σχέση τους με το θείο και τους θρύλους, με ενδιαφέρει βαθιά. Πιστεύω ότι εκεί βρίσκεται το κλειδί για την κατανόηση ορισμένων ιδιαιτεροτήτων της σύγχρονης κοινωνίας μας. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του μύθου των δύο φιδιών, που αναφέρεται στους σεισμούς και τα τσουνάμι που πλήττουν τη Χιλή, αλλά ταυτόχρονα συμβολίζει τη διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στις διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές αντιλήψεις.
Ολοκληρώνοντας τη Χρονιά που Μιλήσαμε με τη Θάλασσα τι καινούριο νιώσατε πως κατακτήσατε ως συγγραφέας είτε σε επίπεδο γραφής είτε σε επίπεδο προσωπικής ωριμότητας;
Ήταν ένα εξαιρετικά απαιτητικό μυθιστόρημα, το οποίο εγκατέλειψα τουλάχιστον τρεις φορές. Το πρώτο συναίσθημα που ένιωσα ολοκληρώνοντάς το ήταν χαρά, επειδή παρέμεινα πιστός στην ιστορία, παρά τις στιγμές έντονης αποθάρρυνσης. Η αναζωπύρωση του ενθουσιασμού μου για τη γραφή συνδέθηκε με νέες τεχνικές επιλογές, όπως η χρήση αφηγητή σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο. Με αυτή την έννοια, αισθάνομαι ότι κατάφερα, έστω και μερικώς, να πλησιάσω τον συγγραφέα που φιλοδοξώ να γίνω.
Ανακαλύψτε τα βιβλία του συγγραφέα από τις εκδόσεις μας!
