Κριτικές αναγνωστών: Μιχάλης Σπέγγος – Ανεμόσκαλα (Κριτική από τη Γεωργία Λαδογιάννη)

Τίτλος:
Ρεαλιστική αντιστοίχηση. Στοιχείο του πιο κρίσιμου σημείου της κορύφωσης του ‘δράματος’.
Συμβολική που απορρέει από την μυθοπλασία: 1. Ικρίωμα, από την οπτική μιας ‘κάθαρσης’-τιμωρίας του θύτη, 2. Σταυρός (χριστιανικού) μαρτυρίου, από την οπτική του αθώου θύματος.

Δομή:
Μαθηματική οργάνωση της μυθοπλασίας. Τα μικρής έκτασης κεφάλαια με τους ξεχωριστούς τίτλους, συνήθως, με το όνομα του ήρωα που παρουσιάζουν, δίνουν την ψευδαίσθηση αυτονομίας που όμως δεν επιβεβαιώνεται. Αντίθετα, πρόκειται για στενότατο δεσμό επεισοδίων και προσώπων, με τον τρόπο που δημιουργείται μια ψηφιδωτή σύνθεση, όπου τα πάντα είναι υπολογισμένα και στην πιο μικρή λεπτομέρεια (αριθμός μερών, σχήμα, μέγεθος). Έχουμε μια οργάνωση που δίνει την εντύπωση της σύνθεσης αφηγηματικών κύβων. Αυτή η δομή (μαζί με τον τρόπο που εκτίθεται το υλικό μέσα στο κάθε κεφάλαιο) έχει να κάνει με την ίδια την κοσμοαντίληψη που διατρέχει το κείμενο. Έχω την γνώμη ότι πρόκειται για την εκδήλωση ενός πνεύματος ‘(εξ)οικονόμησης’ της αφηγηματικής ύλης.

Γενικές παρατηρήσεις:
Η υπόθεση έχει επιλεγεί από την προβληματική Αθήνα των ημερών μας. Μια εξ αντικειμένου διογκωμένη κρίση στην ποιότητα της καθημερινής ζωής. Εξάλλου το ίδιο θέμα φαίνεται να εμπνέει γενικότερα, αν σκεφτούμε ότι έχει περάσει και στον σύγχρονο κινηματογράφο. Στο κέντρο του μύθου είναι ο Ηλίας, ένας αστός οικογενειάρχης, που ζει με τη γυναίκα του και τις δυο κόρες στην αθηναϊκή γειτονιά με την μεγαλύτερη εγληματικότητα. Είναι συνταξιούχος θεολόγος, με καταγωγή από τα Γιάννενα, έχει την μικρή του παρέα από παλιούς φίλους και τη μεγάλη του αφοσίωση στην εκκλησία της γειτονιάς, όπου ψέλνει, όπως και όλοι οι φίλοι της παρέας. Φτιάχνοντας έναν τέτοιο ήρωα, δημιουργούνται, σχεδόν αυτόματα, τα μεγάλα ρήγματα, ανάμεσα στον αξιακό κώδικα του ήρωα και στον κώδικα της παρακμής και του εγκλήματος. Έτσι, η εστίαση στη δραματική ανατροπή που γνωρίζει η ζωή του Ηλία, αποτελεί τον μυθοπλαστικό μίτο που δίνει την στέρεη συνοχή, υποτάσσοντας στη λογική του κάθε στοιχείο της πλοκής, και που δείχνει την ευθεία του αναπότρεπτου, την ευθεία του «ξύλου» (Σταυρού) όπου η ζωή «κρεμάται». Ο ήρωας είναι ένα πρόσωπο εξαιρετικό και δοκιμασμένο στην τέχνη (αφήγηση, κινηματογράφο και θέατρο). Θα λειτουργούσε ως κλειδί για να μας ανοίξει τον προβληματικό κόσμο, αν η οπτική διευρυνόταν τόσο ώστε να μην εγκλωβιστεί στη δική του κοσμοαντίληψη, αν η οπτική άφηνε ένα περιθώριο, μία απόσταση, ώστε να έχουμε απέναντί μας την μικροαστική εφησυχασμένη ζωή, που «ανεπαισθήτως» υψώνεται κατακόρυφα στο τραγικό.
Σκέφτομαι μήπως θα μπορούσαμε να μιλήσουμε και για την ‘αναλογία’ εσωτερικής και εξωτερικής δράσης. Θα προτιμούσα το «ένδον σκάπτε» του Μάρκου Αυρήλιου από την ‘δράση’ των διάφορων περιστατικών.

Γεωργία Λαδογιάννη
Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αν σας άρεσε το άρθρο μας, μοιραστείτε το!

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *